محمد بن محمود دهدار شيرازى
49
شرح خطبة البيان ( فارسى )
ظهور اعتبار شود دوازده مىشود و اعتبار اين سه نسبت در اسم چنانست كه اسم عبارت از تعيّن ذات بصفتى از صفاتست پس در اسم ذات و « 1 » صفت ، تعيّن معتبر باشد و اين نسبت تحقّق ثلاثه در جميع موجودات ممكنه « 2 » هست چه حقيقت هر شىء ممكن مركب است از وجود و ماهيّت و تشخّص ، اعمّ از آنكه شخصى باشد يا صنفى يا نوعى يا جنسى به اين سبب مراتب اعداد بر نه قرار يافته كه نه حاصل شده از ملاحظه سه در نفس سه و مقولات موجوده « 3 » امكانى ازاينروى ده « 4 » است يك مقوله جوهر و نه عرض و مراتب عقول و نفوس و تجويز اجتماع نه جفت مر جوهر وجود حقيقى را صلّى اللّه عليه و آله از اينجا است ، و سه عدد حروف جيم است كه هندسهء اصلى آن مثلّث متساوى الاضلاع است و اصل جميع اشكال هندسى است چنان كه آن حضرت عليه السّلام اصل جميع موجودات است و سرّ اينكه سنّت است كه عقد پنجاه و سه در تشهد بدست راست بگيرند تواند بود كه همين باشد كه عدد حرف جيم است و موافق اسم احمد صلّى اللّه عليه و آله و بموجب الكلام يجرّ الكلام سر رشته مقصود مباد از دست برود و الّا اينجا بسيارى از اسرار مرقوم مىگشت اكنون چون مقرّر شد كه سيصد و شصت روز يك سال است و دورهء اين عالم شهادت كه متأثر به وساطت عالم مثال است مطابق عالم مثال است ، پس سيصد و شصت روز ربوبيّت كه يك سال عالم مثال است « 5 » ، يك دورهء عالم ملك باشد كه صغرى است و اين بنا بر « 6 » قاعده مستخرجه از قرآن است اگر نسبت به ربوبيّت ملحوظ شود و اگر نسبت به ايّام الوهيّت تقدير كنند پس سيصد و شصت روز كه صد و هشتاد و يك سال ملكى باشد و دوره صغرى مىشود و آنكه ربوبيّت اسم المريد متوجّه باطن مىشود و حكماء و منجّمان و سيّد ناصر خسرو « 7 » در رساله جانبخش هر يك تقديرى ديگر كردهاند
--> ( 1 ) - ر ض : ذات و وصف . ( 2 ) - ر ض : ممكن است . ( 3 ) - ر ض : موجود امكانى . ( 4 ) - ر ض : داده است . ( 5 ) - د : كه دوره . ( 6 ) - ر ض : « بر » را ندارد . ( 7 ) - ر ض : سيد ناصر در .